500 jaar Reinheitsgebot

500 jaar Reinheitsgebot

[2016] Het is deze maand vijfhonderd jaar geleden dat in Beieren het Reinheitsgebot van kracht werd. Die verjaardag leidde met name bij onze oosterburen tot een polemiek of dit Reinheitsgebot nu een zegen of een vloek is.

Zegen of vloek, bijzonder is het Reinheitsgebot zeker. Er zijn niet zoveel wetten die na een half millenium nog steeds relevant zijn. Op 23 april 1516 verbood Hertog Wilhelm het gebruik van alle andere grondstoffen dan gerst, hop en water voor het maken van bier. Hij wilde hiermee voorkomen dat brouwers gebruik maakten van allerlei exotische kruidenmengsels, soms van giftige planten.

Zo bezien is het Reinheitsgebot één van de eerste wet op het gebied van consumentenbescherming en –informatie invoerde, zoals de Europese bierconsumentenvereniging EBCU terecht opmerkt. Maar de motieven van Hertog Wilhelm waren niet alleen maar onbaatzuchtig. Hij had zich het recht toegeëigend om als enige hop te mogen verkopen. Het Reinheitsgebot zorgde er dus voor dat alle brouwers verplicht waren aan hem hoprechten te voldoen. Bovendien zorgde hij er in een klap voor dat het niet meer mogelijk was om de populaire tarwebieren te brouwen. Dat voorkwam dat er in tijden van slechte oogsten een tekort aan tarwe voor het bakken van brood zou kunnen ontstaan. Maar de Hertog zorgde ervoor dat er één uitzondering bestond: hijzelf stond boven de wet, en alleen zijn Hofbrauhaus mocht tarwebier brouwen.

Natuurlijk zorgt het Reinheitsgebot ervoor dat er geen giftige of slechte stoffen in bier gebruikt worden. Wat dat betreft is het Reinheitsgebot een zegen. Maar het werkt ook buitengewoon beklemmend. Ieder gebruik van smakelijke en volstrekt veilige toevoegingen zoals vruchten of specerijen is immers ook verboden. In Duitsland is een biercultuur ontstaan die wel wat weg heeft van dansen op de vierkante millimeter. Razend knap hoeveel verschillende bieren er uit drie grondstoffen gemaakt kunnen worden. Verrassend wordt het vrijwel nooit. Er zijn wat trucjes gevonden om bieren binnen het Reinheitsgebot wat bij te kleuren of aan te zuren, maar daar blijft het ook bij. In Bamberg staat een gigantische brouwerij waarvan niemand ooit het bier gedronken heeft. Volgens alle regels van het Reinheitsgebot produceert men gekleurde brouwsels die gebruikt kunnen worden om de kleur van een bier iets bij te stellen.

Lange tijd leek de nieuwe biercultuur van begin deze eeuw dan ook aan Duitsland voorbij te gaan. Maar onder invloed van de wereldwijde populariteit van nieuwe biersoorten begint zelfs de Duitse consument het Reinheitsgebot als een dwangbuis te beschouwen. Dat geldt vooral in vooruitstrevende steden als Berlijn en Hamburg. En dus treedt er een tweedeling onder brouwerijen op: zij die vasthouden aan de traditionele manier van brouwen, en brouwers die meegaan in de wereldwijde trend naar creatieve en innovatieve bieren. Wat beide brouwers en de consument bindt is afkeur van gebruik van zetmeelvervangers met als doel het bier zo goed koop mogelijk te kunnen produceren of kunstmatige toevoegingen zoals smaakstoffen en conserveringsmiddelen. Een modern Reinheitsgebot zou de creativiteit van de eigentijdse brouwer moeten belonen. Tegelijkertijd zou de wet de consument moeten informeren, bijvoorbeeld door alle ingrediënten en de plaats van productie van het bier op het etiket of op de website zichtbaar te maken.

Geen reactie's

Sorry, het is niet mogelijk om te reageren.