Kopstoot

Kopstoot

Soms word je uit totaal onverwachte hoek op iets bijzonders gewezen. Een project dat een paar enthousiastelingen vol passie uitvoeren, niet vanwege het financiële gewin, maar uit de overtuiging dat wat ze maken gewoon gemaakt moet worden. Ik houd van dat soort projecten en in de bierwereld barst het er gelukkig van. Zo kwam ik onlangs in aanraking met “Kopstoot”. Kopstoot is een initiatief van de Amsterdamse schrijver en caféliefhebber Willem Pijffers en de Italiaanse fotograag Emilio Brizzi. Pijffers en Brizzi zien met lede ogen de traditionele bruine kroeg in rap tempo uit het Amsterdamse straatbeeld verdwijnen. Ze wijzen daar twee hoofdredenen voor aan: yuppen en hipsters nemen het kroegleven in traditionele volksbuurten over en de invloed van een aanzwellende stroom toeristen. Beide zijn eerder te vinden in coffeeshops en moderne ‘koffiesalons’ zoals Pijffers ze noemt, dan in een traditionele bruine kroeg. Toeristen hebben bovendien behoefte aan een plek waar er naast drinken ook iets te eten valt. Misschien is het bruine café meer verbonden met de verdwijnende monopilscultuur dan je op het eerste gezicht zou denken. Er zijn maar weinig bruine cafés die de slag naar smaakdiversiteit hebben weten te maken.

 

Pijffers en Brizzi besloten een fotografisch monument te maken van een fenomeen dat langzaam verdwijnt. Ze selecteerden vijftig oer traditionele Amsterdamse bruine cafés. De inleiding heeft een zweem van ‘vroeger was alles beter’ van de verstokte stamgast. Dat zetten ze meer dan recht met het selectiecriterium dat ze verzinnen. Pijffers en Brizzi komen met de zelf ontwikkelde ‘kopstootindex’. Een briljante vondst. Het idee is dat de kopstoot, een pilsje met een borreltje ernaast, typisch iets is voor een traditioneel café. Iets wat toeristen of hipsters niet snel zullen bestellen. De kopstootindex is dan het aantal kopstoten dat per dag in het café besteld wordt, gedeeld door het aantal stamgasten. Dat aantal kopstoten blijkt overigens dramatisch laag, vrijwel geen enkel café komt nog boven de tien. De kopstoot zelf lijkt eerder te verdwijnen dan het bruine café. Behalve voor een selecte groep hipsters, die fan zijn van een nieuwe Amsterdamse jenever, vinden Pijffers en Brizzi tot hun verbazing uit.

 

Van de vijftig cafés maakt Brizzi ieder een foto. Je ziet telkens de buitenkant, gefotografeerd vanaf drie en een halve meter hoogte. Een soort Google streetview op een stokkie, maar dan in zwart wit en gefotografeerd met een analoge Hasselblad. Omdat Brizzi er regelmatig voor kiest om ’s ochtends heel vroeg te fotograferen, heeft het resultaat vaak iets onwerkelijks. Je kunt de foto nauwelijks in een tijd plaatsen. Het kan 1960 zijn of 2016. De levendigheid die je met het café associeert ontbreekt. Andere foto’s tonen juist de volle drukte van de stad en hebben door het gekozen perspectief iets van een per ongeluk gemaakte snapshot: een halve fietser in beeld of een haastige voetganger. In beide gevallen foto’s waar je even bij stil staat. In november worden de foto’s geëxposeerd in de Amstelkerk aan het Amstelveld. Ze zijn ook verschenen in het boek Kopstoot, dat sinds kort verkrijgbaar is. Dat het hard achteruit gaat met de cafés bewijst het boek zelf. Tussen het moment van fotograferen en het uitgeven van het boek zijn al drie cafés gesloten, een vierde sluit in april 2017 de deuren.

Geen reactie's

Sorry, het is niet mogelijk om te reageren.