BIERburo – passie voor bier

Jan Loftingh

[2025] Al surfend op het internet vind je soms een verrassend antwoord op een vraag die je helemaal niet stelde. Zo blijkt dat het meest Britse element van de Britse biercultuur – de bierpomp – uitgevonden is door een Nederlander. Jan Loftingh wordt geboren rond het jaar 1659. Het is een boeiende tijd waar de geschiedenis van Engeland, Ierland en Nederland nauw verknoopt raken. Stadhouder Willem III trouwt met zijn nicht en Engelse koningsdochter Mary, die een protestantse echtgenoot zoekt. In 1688 valt hij met een vloot Engeland binnen om zijn katholieke schoonvader af te zetten. Het is de laatste keer in de geschiedenis dat een invasie van Engeland succesvol is. Zo komt hij op de Engelse troon. De protestante oranjemarsen die in de Troubles van Noord Ierland bekend werden, zijn een direct gevolg van zijn veldslagen.

Het is een tijd die we ons nauwelijks meer voor kunnen stellen. De stoommachine zal pas een paar jaar later doorbreken. Alles gebeurt nog met wind-, water- of spierkracht, of dat nu van mensen of dieren is. Het idee van een dagelijkse krant of van een postdienst begint pas net te rijpen. Aandelentransacties naar Nederlands model worden met wantrouwen bezien. Zeilschepen varen naar kolonies overzee.

Veel Nederlanders volgen de stadhouder-koning over de Noordzee, waaronder Jan Loftingh en zijn broers. Jan, die zichzelf vanaf toen John Lofting ging noemen, was uitvinder en zakenman. Zijn zwager is enige tijd gouverneur van de kroonkolonie New Jersey. John vergaart een fortuin met een machine voor het maken van vingerhoedjes. Je kunt het je nu nauwelijks meer voorstellen, maar in een tijd dat alles met de hand genaaid moet worden, van kleren tot zadels, is een vingerhoedje een buitengewoon nuttig attribuut. Daarnaast vindt hij de brandweerspuit uit. Een uitvinding waarmee die water op kan pompen en over meer dan honderd meter afstand kan spuiten. Dat is een revolutionaire uitvinding. Tot die tijd worden branden geblust met emmertjes water die een slang van helpers van mens tot mens doorgeeft. Een grote stadsbrand in Londen (1666) toont aan dat die manier van werken volstrekt niet voldoet in de verder uitdijende steden. Ondanks de brille van zijn uitvinding, slaat de brandweerspuit niet aan. Niemand wil er voor betalen. De overheid ziet brandbestrijding niet als een haar taak. Dat moeten verzekeringsmaatschappijen maar doen. Zij hoeven met een goede brandbestrijding immers minder schade uit te keren. Maar ook de verzekeringsmaatschappijen houden hun hand op de knip. Pas vele rampen later wordt brandbestrijding een publieke taak en vindt de brandweerspuit ruime toepassing.

De uitvinding van de handpomp voor bier is voor John Lofting niet meer dan bijvangst. Met dezelfde techniek waarmee je bluswater kunt oppompen, kun je ook bier oppompen, zo moet hij gedacht hebben. Dus patenteert hij in 1691 de eerste bierpomp, vandaag precies 234 jaar geleden. Je kunt er in een uur twintig tot dertig vaten mee tappen, zo staat in het patent. Honderd jaar later, in 1797, verbetert slotenmaker Joseph Bramah het ontwerp zodanig, dat hij als tweede vader van de bierpomp wordt gezien. Tot op de dag zweren traditionele Britse bierdrinkers bij bier dat met de handpomp getapt is. Bramah verbetert ook het ontwerp van de WC, maar dat terzijde.

Mobiele versie afsluiten