IPA als duizenddingendoekje

18 feb IPA als duizenddingendoekje

[2025] Gisteravond besteedde het TV-programma Keuringsdienst van Waarde aandacht aan IPA. Gaaf dat zo’n mainstreamprogramma aandacht aan dit biertype besteedt. Hoewel ‘biertype’? Inmiddels is IPA zo’n grote paraplu geworden, dat ieder bier met hopbitterheid en/of citrus en exotische fruittonen z’n plekje eronder heeft gevonden. Nog even en één of andere marketeer komt op het idee om de traditionele radler als een citrussession-IPA op de markt te brengen. IPA lijkt wel een duizenddingendoekje geworden te zijn. Overgewaaid uit Amerika werd IPA ook hier al snel de vaandeldrager van een nieuwe biercultuur. En omdat IPA staat voor smaak en vernieuwing, is het voor brouwers aanlokkelijk om mee te liften op die populariteit. IPA als de eigentijdse en smaakvolle tegenpool van pils.

Ik hoor een echo uit vervlogen tijden. In de 19^e eeuw begon iedere brouwer in Beieren z’n iets zwaardere en kwalitatief betere bier ‘bock’ te noemen. Er werd driftig geëxperimenteerd. Uiteindelijk raakt het begrip langzaam uitgehold. Sommige brouwers blijven een briljant bockbier maken dat de tand des tijds perfect doorstaat. Anderen gebruiken de term meer als een vaag kwaliteitsbegrip om bier hoger in de markt te positioneren. In Portugal is Superbock inmiddels een gewoon pilsmerk van één van de grote brouwerijen. Ook in Nederland zagen we een uitholling van wat een herfstbock is: steeds zoeter en steeds vaker op de ondergrens van het toegestane stamwortgehalte. Gelukkig is aan die trend een einde gekomen.

Bij IPA zie ik eenzelfde ontwikkeling. Hier zitten we nog vol in de experimenteerfase, maar je ziet ook al de uitholling van het begrip ‘IPA’ optreden. Het is gaaf dat de Keuringsdienst van Waarde daar aandacht aan besteedt. Is bij bock de hoeveelheid gebruikte mout nog leidend, bij de IPA is hop het onderscheidend element. Daar is heel veel mogelijk, zoals iedere bierliefhebber weet. In het brouwproces kun je ervoor kiezen om de bittere smaak naar voren te brengen of juist het fruitige, harsige of kruidige aroma. Iedere combinatie is mogelijk. Voeg het nog altijd groeiend aantal hopvariëteiten eraan toe en de mogelijkheden zijn schier eindeloos. Het levert totaal andere bieren op, met enige constante: de hop is duidelijk aanwezig. En dus noemen we het IPA, want dat is een term met marketingwaarde. Net als ooit het woord ‘bock’. Er was een brouwer die z’n zwaargehopte ondergistende bier eerst een IPL noemde (imperial pale lager, of was het india pale lager), maar om marketingredenen overstapte op de term IPA. Het kwam de verkoop ten goede. Inmiddels raakt de term cold IPA ingeburgerd voor dit soort bieren. Technologische ontwikkelingen bieden leveranciers en brouwers de mogelijkheid om in allerlei preparaten de gewenste eigenschappen nog eens extra te benadrukken en ongewenste te onderdrukken. Vaak kan het brouwen daarmee ook nog eens efficiënter. Om over gisten en andere (fruit)toevoegingen die hoparoma’s op het schild hijsen nog maar te zwijgen. Alles onder de paraplu ‘IPA’.

Geen wonder dat de consument het spoor bijster raakt. IPA is een duizenddingendoekje geworden, een algemene term dat grofweg een bier beschrijft, net zoals het woord ‘hond’ een brede groep dieren beschrijft. Het zijn de toevoegingen die de consument houvast moeten geven: cold-IPA, black-IPA, WC-IPA, NEIPA, DIPA en zo verder.  Wie weet vervangt de term ‘IPA’ ooit het woord ‘bier’. Iemand zin in een bockipa in de herfst?