Eisbock

Eisbock

[2021] Ik heb wel wat met ijsbock, of eisbock, zoals de oorspronkelijke naam luidt. Het extra zware en volmondige bier past bij de kou van de wintermaanden. Niet alleen de smaak bevalt me, ook het productieproces. Bovendien zit er een subversief randje aan, dat vind ik helemaal mooi. Daarover later meer.

Zoals de naam al doet vermoeden is eisbock oorspronkelijk afkomstig uit de Duitssprekende bierwereld. De basis is bockbier, dat uit zichzelf al wat zwaarder is, zoet van de mout en met weinig hopbitterheid. Dit soort zware zoete bieren geven het beste resultaat. In plaats van een bockbier kun je ook een dubbel of een quadrupel gebruiken. De truc van een eisbock is om het bier te laten bevriezen. Liever gezegd, je laat het water in het bier bevriezen. Daarbij maak je gebruik van het natuurkundig verschijnsel dat water eerder bevriest dan alcohol en andere smaakmakende stofjes in het bier. Sterker nog, alcohol krijg je nauwelijks bevroren in het vriesvak van een ordinaire koelkast. Iedereen die voor opa nog een fles jonge klare in de vriezer heeft liggen, kan dat uit eigen ervaring beamen. De vloeistof wordt wat stroperiger, maar bevriest niet. Je kunt dus de fles bier langzaam laten ontdooien, waarbij alcohol en smaakstoffen als eerste uit de flesstromen. Je krijgt zo een hypergeconcentreerd bier: eisbock. Het is het omgekeerde van destilleren, waarbij je gebruik maakt van het feit dat alcohol eerder verdampt dan water. En daar zit het subversieve randje. De wetgever heeft nog nooit van eisbocken gehoord. Het is dus geen sterke drank, maar blijft gewoon bier.

Zelf heb ik een experiment gedaan met Zundert 10. Deze maand is er in een gelimiteerde oplage weer tweeliter Torpflessen verkrijgbaar bij BeerWulf. Hoeveel je van de Torp laat ontdooien is een kwestie van proberen. Al te geconcentreerd is het bier niet lekker. Zo ongeveer tussen een kwart en de helft aan opbrengst levert een goed resultaat op. Let erop dat water uitzet, wanneer het bevriest. Als je een blik of fles in het vriesvak legt, heb je kans dat het scheurt of barst, met alle ellende van dien. Om ruimte te maken voor het uitzetten tap ik eerst gewoon een glas met de SUB thuistap. Zo’n glas Zundert 10 is een prima start van ieder project.

Vervolgens gaat de aangebroken SUB voor een week in het vriesvak. Met een vlijmscherp mes maak ik een week later een snee tegen de onderkant van de stijfbevroren fles. Vrijwel direct begint de eisbock er sissend uit te druppelen. Nu is het een kwestie van geduld hebben. Langzaam ontdooit het bier en vang ik meer eisbock op. Het bier is gitzwart. Wat er overblijft is een witte klomp ijs. Het is mooi om te zien hoe de kleur er als eerste uit ontdooit is. Houd er wel rekening mee dat door het eisbocken alle koolzuur in het bier verloren gaat. Het resultaat is zo plat als een dubbeltje. Omdat ik een beetje koolzuur wel lekker vind in m’n bier, gebruik ik een Soda Stream machine om er wat gas in te blazen. Het bier moet daarna wel snel op, want het is ruimschoots in aanraking geweest met zuurstof. Daar wordt geen enkel bier beter van. Donkere, niet bittere bieren kunnen er nog het best tegen. Eisbock werkt beter dan iceipa.

2 Reactie's
  • Arjen Hazelebach (bestuurslid PINT)
    Geplaatst op 14:59h, 01 februari

    Leuke suggestie om zelf ook eens een Eisbock te maken en hem met koolzuur te verrijken in de Soda Steam.
    Het is inderdaad minder smaakvol als er geen koolzuur in de Eisbock zit.
    Ik hem wel vaker bevroren bier omdat ik het vergeet uit de vrieskast te halen.
    Graag wil ik weten of andere biertypen bijvoorbeeld een quadruppel ook op deze manier bewerkt of verrijkt kunnen worden?

    • Henri Reuchlin
      Geplaatst op 10:22h, 03 februari

      Hoi Arjan, ieder donker en zoet bier leent zich goed. Zundert 10 is een quadrupel.